Naar de inhoud

Schrijf het op in plaats van te vergaderen

Voor wie bouwt, is een vergadering het tegenovergestelde van werk. Mijn regel: vergader niet als je kunt opschrijven wat je wilde zeggen. Wij besluiten op papier, met datum en naam, voordat we bouwen, en we schrijven voor het besluit van de lezer, niet voor ons eigen overzicht.

Geschreven door

Beschouwing7 min leestijd

Ik werk het meest ’s avonds, vroeg in de ochtend en in het weekend, ook nu, op zondagmiddag. Niet omdat ik niet kan stoppen, maar omdat het de enige uren zijn zonder vergaderingen. Het zijn dus de uren waarin ik het meeste gedaan krijg.

Vanmiddag schreef ik op dat vergaderingen voor mij letterlijk het tegenovergestelde van werk zijn. Daaronder zette ik de enige regel die ik ervoor kon bedenken, in het Engels, zoals ik hem dacht: “don’t meet if you can write what you’d like to communicate in the meeting as structured document”.

En ik vroeg erbij: is dat genoeg?

Dit stuk is mijn poging om die vraag zelf te beantwoorden.

Wat een vergadering kost

Wie bouwt, heeft lange stukken tijd nodig waarin niemand iets vraagt. Een fout in de manier waarop Inora een bron ophaalt, los je niet op in de twintig minuten tussen twee afspraken. Je moet het hele probleem in je hoofd hebben, en dat kost een uur voordat je er ook maar iets mee doet. Eén vergadering midden op de ochtend breekt die ochtend in twee helften die allebei te kort zijn.

Een vergadering kost bovendien iedereen hetzelfde uur, op hetzelfde moment, in het tempo van wie het langst praat. Een document kost de schrijver een uur en elke lezer een paar minuten, op het moment dat de lezer kiest. Wie het al weet, slaat een alinea over. Wie iets mist, leest hem twee keer.

Wat schrijven afdwingt

Het verschil zit niet alleen in de tijd. In een vergadering kun je hardop denken op de tijd van anderen. Een halve gedachte klinkt in een kamer als een hele, en niemand ziet het gat tot iemand er de volgende dag aan begint te bouwen. Op papier zie je het gat zelf, voordat een ander het ziet. Schrijven dwingt je om klaar te zijn met denken voordat je een ander iets vraagt.

Een tekst heeft ook een datum en een naam. Na een vergadering heeft iedereen een eigen herinnering, en drie weken later zijn dat drie verschillende herinneringen. Na een document is er één tekst. Mensen vergeten; een tekst vergeet niet. Wie iets beweert, moet het kunnen laten zien. En wie iets besluit, staat ervoor in, met zijn naam eronder.

Daarom besluiten wij op papier, met de datum en de naam van wie het schreef, voordat we bouwen. Op 13 juni 2025 deelde ik het plan van acht weken voor Inora: eerst het fundament, dan de functies. Een omgeving die wij zelf beheren, de bron bij elk antwoord, en aan geen enkel taalmodel vast. Op 4 juli schreef ik de eerste architectuur: elke organisatie een eigen, afgesloten ruimte, elk document met zijn structuur en zijn gezag, en bij elke vraag de rol van wie hem stelt. Beide lagen er ruim voordat de eerste zorgorganisatie op 4 september met Inora begon te werken.

Wie vandaag wil weten waarom Inora zo gebouwd is, hoeft het niemand te vragen. Het staat er, met de datum erbij.

Een tekst kun je afschieten

Een document heeft nog een voordeel, en dat zag ik pas later: je kunt het afschieten. Op 25 november schreef ik de grammatica op van hoe kennis in Inora samenhangt: twaalf soorten verbanden in vier families, hun eigenschappen en de regels die eruit volgen. Ik zette erbij dat het een werkdocument was. Ik zette stellingen neer alsof ze waar waren, alleen om het balletje te laten rollen, en vroeg om elke foute stelling genadeloos af te schieten.

Dat doet een tekst, en een vergadering niet. Een bewering op papier staat stil. Je kunt er een streep door zetten, erbij schrijven waarom, en iedereen ziet de correctie. Een bewering in een vergadering is weg voordat iemand haar heeft kunnen toetsen. Of ze blijft hangen, en niemand weet nog dat ze fout was.

Voor wie schrijf je?

Een document is nog geen goed document. Twee keer in vijf weken stuurde ik eerst het verkeerde.

Op 20 oktober werd mij gevraagd een begroting na te kijken en te verbeteren. Om 17:33 stuurde ik mijn versie, tien pagina’s: hoe alles samenhing, fase na fase. Maar de lezer moest over posten beslissen, niet over een samenhang. Zes minuten later schreef ik dat ik de klassieke fout had gemaakt. Wie technisch denkt, wil uitleggen hoe alles samenhangt. Wie moet beslissen, wil de informatie ingedeeld naar het soort besluit. Om 17:54 stuurde ik twee pagina’s, met alleen de regels die we ook echt gingen uitvoeren.

Op 25 november, dezelfde avond als de grammatica, ging het net zo. Om 18:21 stuurde ik eerst mijn eigen samenvatting, vier pagina’s in wiskundige notatie. Ik wist het eigenlijk al toen ik op verzenden drukte: het was een samenvatting voor mezelf, geen communicatie. Vijf minuten later vroeg ik om het te negeren: het was ruis. Om 18:43 kwam dezelfde inhoud in gewone taal, ook op vier pagina’s. Dat was het signaal.

Mijn overzicht is voor mij. De lezer heeft een besluit te nemen, en een goed document is ingedeeld naar dat besluit, niet naar hoe het in mijn hoofd zit. Dat is wat “structured” in mijn regel betekent. Niet netjes, maar ingedeeld naar wat de lezer ermee moet.

Het beeld dat ik van Inora heb, deelt een ander niet vanzelf. Hoe de maker een product ziet en hoe een bestuurder of een verpleegkundige het ziet, loopt uiteen tot iemand het opschrijft voor hun vraag.

Drie lezers, drie besluiten

Als het goed gaat, ziet dat er zo uit.

Een zorgorganisatie had ons vragen gesteld over privacy en verantwoorde AI. Wie in een zorgorganisatie over privacy gaat, beslist mee of medewerkers met Inora mogen werken. Op 1 oktober beantwoordde ik de vragen op papier, op zeven pagina’s met mijn naam eronder: geen training op gesprekken, geen naam of e-⁠mailadres bij een bericht, hosting in Europa, en een kennisbibliotheek die alleen groeit nadat experts hebben gecontroleerd wat erbij komt, nooit vanzelf. Wie over een jaar wil weten wat wij toen beloofden, leest het na.

Op 18 december vergaderde de stuurgroep van het zorgnetwerk in Zuid-Limburg: de bestuurders van de deelnemende organisaties. Die vergadering hoort er te zijn, want daar nemen zij de besluiten over Inora. Maar bestuurders hebben geen architectuur nodig. Ik zette ons beeld van Inora voor hen op papier in één tabel en één illustratie: de kennis van het vak voor iedereen, de eigen kennis van elke organisatie daarbovenop, elk gat terug naar wie de kennis beheert, en de professional blijft verantwoordelijk. De stuurgroep nam het over als haar eigen beeld.

Sinds 21 januari krijgt elke organisatie die met Inora werkt haar eigen rapport, geschreven door Mustehsan: hoeveel mensen Inora gebruiken en terugkomen, waarvoor, welke antwoorden ze goed vonden en over welke onderwerpen nog geen goed antwoord is, telkens met een aantal. Nooit wie wat vroeg. Het rapport is ingedeeld naar wat de organisatie ermee moet: welke kennis ze als eerste aanvult.

Drie lezers, drie besluiten, drie documenten. Geen van de drie is ons overzicht van Inora. Dat overzicht bestaat ook, in het plan en de architectuur. Maar het is voor ons.

Is het genoeg?

Terug naar de vraag van vanmiddag. Nee, de regel is niet genoeg. Hij mist twee dingen.

Het eerste: niet alles laat zich opschrijven, en juist dat deel telt voor ons het zwaarst. Wat een zorgmedewerker na jaren op de afdeling weet, staat vaak in geen enkel protocol. Dat haal je niet op met een document. Dat hoor je door ernaar te vragen, het liefst daar waar het werk gebeurt. Precies die kennis moet in Inora komen. Op dat gesprek bezuinig ik niet.

Het tweede: een document beslist niets. Soms blijft er na het lezen een echt verschil van inzicht over. Dan praten we, kort, met de tekst op tafel. En dan eindigt het gesprek in een nieuwe tekst: wat er besloten is, door wie, op welke datum.

Dus wordt de regel scherper. Vergader niet om te vertellen wat je kunt opschrijven. Praat om te horen wat nog nergens staat. En schrijf daarna op wat je besloot.

Dit stuk is ook een tekst. Het kan worden afgeschoten.

Werkt u in de zorg met Inora? Inloggen en hulp lopen via uw eigen organisatie: de projectleider en de ambassadeurs van uw team helpen u verder.

Bespreek wat uw team hierna nodig heeft.