# Lees parallel, beslis op één plek

12 mei 2026 · Beschouwing · 3 min lezen

Door [Ahsan Fazal](https://axiomatic.digital/over-ons#ahsan), Oprichter en CEO

Bouw geen multi-agent-systemen, zei een lab in 2025; multi-agent-systemen werken, zei datzelfde lab in 2026. Beide uitspraken kloppen zodra je lezen van schrijven scheidt. In de zorg zijn de impliciete beslissingen achter een antwoord concreet, en de grens tussen lezen en beslissen moet in de harness liggen, niet bij het model.

In juni 2025 publiceerde Walden Yan van Cognition [Don’t Build Multi-Agents](https://cognition.com/blog/dont-build-multi-agents). Zijn punt: in elke handeling zitten impliciete beslissingen, en als meerdere agents tegelijk werken, nemen ze die elk afzonderlijk, waardoor de stukken niet op elkaar passen. Vorige maand schreef dezelfde auteur [Multi-Agents: What’s Actually Working](https://cognition.com/blog/multi-agents-working), en dat lijkt een gedeeltelijke terugtocht. Dat is het niet. De twee stukken beschrijven één regel van twee kanten, en ik vind het de nuttigste regel die ik dit jaar las voor alles waar antwoorden ertoe doen. Cognition verkoopt een codeeragent, dus het heeft belang bij het onderwerp.

## Eén schrijver, veel bijdragers

Velen kunnen lezen. Eén schrijft. Parallelle lezers, elk eropuit gestuurd om iets te vinden, verliezen niets als hun uitkomsten op één plek samenkomen. Parallelle schrijvers beslissen elk iets, en die beslissingen botsen. Prithvi Rajasekaran van Anthropic [voegt](https://www.anthropic.com/engineering/harness-design-long-running-apps) een tweede helft toe: wie een stuk werk controleert, moet een aparte, sceptische partij zijn, want een systeem dat zijn eigen werk beoordeelt, is mild voor zichzelf. [12-Factor Agents](https://github.com/humanlayer/12-factor-agents) van Dex Horthy zegt hetzelfde in een zin die ik niet overneem: een verzoek om een gereedschap is een voorstel, en gewone code beslist of het doorgaat.

## De impliciete beslissingen in de zorg

In software zijn de impliciete beslissingen stijl en structuur. In de zorg zijn ze concreet. Over welke cliënt gaat het. Welke versie van het protocol geldt vandaag. Welke bron de werkafspraken van de organisatie voor dit onderwerp aanwijzen. Welke regionale afspraak telt. Vier agents die elk een kwart daarvan beantwoorden zonder elkaars aanwijzing te zien, leveren een antwoord dat samenhangend klinkt en op een mengsel rust.

Het ontwerp dat ik wil is dit. Het zoeken kan uitwaaieren, want lezen verandert niets. Het antwoord wordt samengesteld op één plek die elke aanwijzing ziet. De professional is de laatste schakel in die ene draad. Een controleur begint zonder de geschiedenis van het opstellen, maar niet zonder de bronnen: hij toetst aan de geldende versie, niet aan wat het concept aannam.

## De grens ligt in de harness

Yan geeft toe dat zwakkere modellen hun eigen grenzen niet kennen, en verwacht dat training dat gat sluit. Daar wacht ik niet op. Voor medicatie, doseringen en alles wat over de lijn gaat die Inora niet overschrijdt, hoort doorverwijzen een vaste regel in de harness te zijn, zodat het te controleren is en op de organisatie is toegesneden. Twee exemplaren van hetzelfde model delen bovendien waarschijnlijk dezelfde blinde vlekken in de Nederlandse zorgregelgeving, dus een tweede lezer van hetzelfde merk is een zwakkere controle dan het lijkt.

Nog iets wat ik niet zou doen: een adviesmodel een volledige kopie van de context geven. Binnen een soevereine grens moet dat model binnen die grens draaien, of alleen een geminimaliseerde vraag krijgen.

## Geen dogma

Ik herhaal niet “gebruik nooit meerdere agents”. De echte grens ligt tussen lezen en schrijven, en tussen voorstellen en beslissen. Wel zou ik de richting van Horthy omdraaien. Bij hem is de menselijke goedkeuring iets wat de agent kan aanroepen. Bij ons is zij de plek waar de beslissing ligt, en is het werk van de agent wat daar wordt voorgelegd.

## Werkt u in de zorg met Inora?

Inloggen en hulp lopen via uw eigen organisatie: de projectleider en de ambassadeurs van uw team helpen u verder.

## Verder lezen

- [Toezicht moet je ontwerpen](https://axiomatic.digital/updates/toezicht-wordt-ontworpen-niet-bemand.md): Vorige maand noemde de BMJ de clinicus in de lus een liability sink. Aanwezig zijn is niet hetzelfde als oordelen. De auteurs geven toe dat toezicht werkt bij taken die afgebakend en controleerbaar zijn, en dat is dus het ontwerpdoel: maak de taak controleerbaar, leg goedkeuring waar iemand tijd en gezag heeft, en toets of mensen een fout nog zien.
- [Verkoop het werk, houd het oordeel](https://axiomatic.digital/updates/verkoop-het-werk-houd-het-oordeel.md): Investeerders zeggen nu dat de volgende grote softwarebedrijven het werk verkopen en niet het gereedschap. De scheiding die ze gebruiken, tussen intelligentiewerk en oordeelswerk, is bruikbaar. Waar ik afwijk: de lijn ertussen wordt getrokken door het systeem rond het model en door de wet, en wat zich opstapelt, is geen data die je van al je klanten samenvoegt.
- [‘De professional beslist’ is een grens en een ontwerpplicht](https://axiomatic.digital/updates/de-professional-beslist-is-een-grens-geen-schild.md): Wie leest over menselijk toezicht op AI in de zorg, komt uit bij één conclusie die ik deel: een handtekening bewijst aanwezigheid, geen toezicht. ‘De professional beslist’ moet twee dingen tegelijk betekenen. Een lijn die Inora niet overschrijdt, en een ontwerpplicht om de professional voor te leggen wat zij nodig heeft om te beslissen zonder het werk over te doen.