# Updates.

Beschouwingen en nieuws van Axiomatic.

- [Een taalmodel redeneert niet (14 september 2026)](https://axiomatic.digital/updates/een-taalmodel-redeneert-niet.md): In 2025 kondigde ik ‘reasoning’ aan als functie. Het woord was verkeerd. Een taalmodel kiest verbluffend goed de waarschijnlijkste volgende tekst en weet niet wat het niet weet. Dus: het model schrijft, de bronnen bepalen wat waar is, code doet wat exact moet, de professional beslist.
- [‘De professional beslist’ is een grens, geen schild (25 augustus 2026)](https://axiomatic.digital/updates/de-professional-beslist-is-een-grens-geen-schild.md): Het lezen over menselijk toezicht op AI in de zorg eindigt in één conclusie die ik deel: een handtekening bewijst aanwezigheid, geen toezicht. ‘De professional beslist’ moet twee dingen tegelijk betekenen. Een lijn die Inora niet overschrijdt, en een ontwerpplicht om haar voor te leggen wat ze nodig heeft om te beslissen zonder het werk over te doen.
- [Toezicht wordt ontworpen, niet bemand (2 juni 2026)](https://axiomatic.digital/updates/toezicht-wordt-ontworpen-niet-bemand.md): Vorige maand noemde de BMJ de clinicus in de lus een liability sink. Aanwezig zijn is niet hetzelfde als oordelen. De auteurs geven toe dat toezicht werkt bij taken die afgebakend en controleerbaar zijn, en dat is dus het ontwerpdoel: maak de taak controleerbaar, leg goedkeuring waar iemand tijd en gezag heeft, en toets of mensen een fout nog zien.
- [Lees parallel, beslis op één plek (12 mei 2026)](https://axiomatic.digital/updates/lees-parallel-beslis-op-een-plek.md): Bouw geen multi-agent-systemen, zei een lab in 2025; multi-agent-systemen werken, zei datzelfde lab in 2026. Beide klopt zodra je lezen van schrijven scheidt. In de zorg zijn de impliciete beslissingen achter een antwoord concreet, en de grens tussen lezen en beslissen moet in de harness liggen, niet bij het model.
- [Verkoop het werk, houd het oordeel (17 maart 2026)](https://axiomatic.digital/updates/verkoop-het-werk-houd-het-oordeel.md): Investeerders zeggen nu dat de volgende grote softwarebedrijven het werk verkopen en niet het gereedschap. De scheiding die ze gebruiken, tussen intelligentiewerk en oordeelswerk, is bruikbaar. Waar ik afwijk: de lijn ertussen wordt getrokken door het systeem rond het model en door de wet, en wat zich opstapelt is geen data die je over klanten heen bundelt.
- [Goedkope intelligentie maakt de rest schaars (20 januari 2026)](https://axiomatic.digital/updates/goedkope-intelligentie-maakt-de-rest-schaars.md): De modelmakers zeggen zelf dat het kunnen voorloopt op het gebruik, en dat een bepaald niveau elk jaar goedkoper wordt. Als dat klopt, is niet intelligentie schaars, maar zijn dat de bronnen met een eigenaar, de controles en het werk om een antwoord bij één organisatie te laten passen. Wat dat betekent voor een bedrijf dat op taalmodellen bouwt.
- [Variatie is geen ruis (10 december 2025)](https://axiomatic.digital/updates/variatie-is-geen-ruis.md): Het pleidooi om het oordeel van professionals door algoritmes te vervangen staat of valt met één aanname: dat een brein een computer is. Waar een oordeel geen juist antwoord heeft buiten het oordeel zelf, is verschil tussen professionals informatie. Geef ze dezelfde bronnen, niet dezelfde conclusie.
- [Een eigen toetsset maakt ‘elk model’ waar (19 november 2025)](https://axiomatic.digital/updates/eigen-toetsset-maakt-elk-model-waar.md): Sinds de herbouw zeg ik dat Inora aan geen enkel taalmodel vastzit. Die zin klopt pas als we het kunnen laten zien. Zonder de eigen vragen en antwoorden van een organisatie is een model wisselen een sprong in het diepe; mét is het een testrun. Waarom ik toetsing een voorwaarde noem, en waar ik van het gangbare advies afwijk.
- [Herbouwd op open bouwstenen (18 oktober 2025)](https://axiomatic.digital/updates/herbouwd-op-open-bouwstenen.md): Zes weken na de start bouwen we Inora vanaf de grond opnieuw op, op open bouwstenen. Een klein bedrijf wint niet door alles zelf te bouwen, en niet door één platform zijn keuzes te laten maken. Wat we overnemen, wat van ons blijft en wat het kost.