# Voorbehouden handelingen

Ook: voorbehouden en risicovolle handelingen

> Welke handelingen mag ik alleen in opdracht en bekwaam doen, en wie toetst dat ik het ben?

Voorbehouden handelingen zijn de veertien risicovolle handelingen uit artikel 36 van de Wet BIG, zoals injecties, katheterisaties en puncties, die alleen een bevoegde zorgverlener zelfstandig verricht en een ander alleen in opdracht en als hij er bekwaam voor is.

Bron: [Rijksoverheid, Regels rondom voorbehouden handelingen door zorgpersoneel](https://www.rijksoverheid.nl/themas/familie-zorg-en-gezondheid/voorbehouden-handelingen/regels-rondom-voorbehouden-handelingen)

> Er zijn 14 risicovolle handelingen die alleen deskundig en bekwaam zorgpersoneel mag uitvoeren. Dit zijn de voorbehouden handelingen.

Gelezen op 2 november 2026.

## Wat het vraagt

De Wet BIG noemt veertien handelingen die zonder deskundigheid onaanvaardbare risico’s voor de cliënt meebrengen. Alleen wie de wet aanwijst, mag ze zelfstandig verrichten. Een ander doet het alleen in opdracht van zo iemand, met aanwijzingen waar dat nodig is, en als hij er bekwaam voor is. De organisatie legt vast wie welke handeling mag.

## Waar het de dag raakt

Verzorgenden IG die insuline spuiten of een katheter wisselen, doen dat in opdracht. Bij een handeling die ze zelden doen, willen ze op het moment zelf weten of zij die mogen doen en hoe het protocol het voorschrijft.

## Hoe Inora ermee werkt

Inora Matrix koppelt de handelingen van uw organisatie aan de bevoegdheden per functie. Een verpleegkundige krijgt de stappen uit het eigen protocol, met de bron; helpenden horen dat zij die handeling niet doen en wie zij erbij vragen. Inora beslist nooit of iemand bekwaam is: dat toetst de organisatie, die het bekwaamheidsdossier houdt dat de inspectie verwacht (Wkkgz, Wet BIG).

Mag ik als verzorgende IG vanavond de insuline spuiten?

Opzoeken

Injecteren is een voorbehouden handeling. Volgens de handelingenlijst van uw organisatie doet u dat in opdracht van de behandelend arts, als u ervoor bekwaam bent. De stappen staan in het protocol Insuline toedienen.

Protocol Insuline toedienen

## Wat collega’s vragen

### Moet een opdracht voor een voorbehouden handeling op papier staan?

De wet schrijft geen vorm voor. Veel organisaties leggen de opdracht vast in het dossier of in een uitvoeringsverzoek; Inora antwoordt volgens wat uw organisatie daarover heeft afgesproken.

### Mag ik een voorbehouden handeling weigeren?

Ja. Wie zich niet bekwaam acht, voert de handeling niet uit. De wet legt het oordeel over uw bekwaamheid ook bij uzelf: u moet redelijkerwijs kunnen aannemen dat u het kunt.

## Verder

[Kwaliteit en zorginhoud](https://axiomatic.digital/vertrouwen/kwaliteit-en-zorginhoud.md)

Verwant:

- [Aantoonbaar bekwaam](https://axiomatic.digital/onderzoek/begrippen/aantoonbaar-bekwaam.md): Hoe laat ik de inspectie zien dat elke verpleegkundige bekwaam is voor elke voorbehouden handeling, zonder spreadsheet?
- [Werkafspraken](https://axiomatic.digital/onderzoek/begrippen/werkafspraken.md): Waar staan onze werkafspraken, en hoe vinden medewerkers de geldende versie op het moment dat ze die nodig hebben?
- [MIC-melding](https://axiomatic.digital/onderzoek/begrippen/mic-melding.md): Wanneer moet ik een incident melden, wat zet ik erin, en wat gebeurt er daarna met mij?

## Uw afspraken, op het moment zelf.

[Praat met ons team](https://axiomatic.digital/contact.md) · [Doe de AI-scan in 5 minuten](https://axiomatic.digital/scan.md)